Ewa Florkiewicz, Katarzyna Kot

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko skutków realizacji planów i programów - na przykładzie dokumentów programowych Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności

Obowiązek przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania skutków realizacji planów i programów i sporządzenia w jego ramach prognozy oddziaływania na środowisko spoczywa na ministrze właściwym do spraw rozwoju regionalnego, który organizuje i finansuje te prace. Natomiast za przeprowadzenie postępowania dla programów regionalnych odpowiadają zarządy województw.

Żeby zminimalizować ryzyko wystąpienia analogicznych do tych omówionych uprzednio w kontekście prac nad projektem Narodowego Planu Rozwoju na lata 2007-2013, nieprawidłowości związanych z oszacowaniem skutków środowiskowych realizacji nowych dokumentów programowych określających zasady wykorzystania środków pomocowych Unii Europejskiej, konieczne jest pełne zrozumienie przez organy administracji sporządzające projekty tych dokumentów, wagi i złożoności procedury oceny oddziaływania na środowisko.

W tym celu poniżej zostały przedstawione kluczowe etapy procedury oceny oddziaływania na środowisko skutków realizacji odpowiednio Sektorowych i Regionalnych Programów Operacyjnych.

Procedura SEA dla Sektorowych Programów Operacyjnych:

• uzgodnienie z Ministrem Środowiska oraz Głównym Inspektorem Sanitarnym, zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko (art. 42 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska),
• sporządzenie prognozy oddziaływania na środowisko do projektu programu (art. 41 ust. 1),
• zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko skutków realizacji planów i programów (art. 34 ust. 1, art. 43 ust. 2),
• poddanie projektu programu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko opiniowaniu przez Ministra Środowiska oraz Głównego Inspektora Sanitarnego (art. 43 ust. 1),
• wzięcie pod uwagę przy opracowywaniu ostatecznej wersji projektu programu ustaleń i wniosków zawartych w prognozie oddziaływania na środowisko, opinii Ministra Środowiska oraz Głównego Inspektora Sanitarnego, a także rozpatrzenie uwag i wniosków zgłoszonych przez obywateli oraz instytucje i organizacje społeczne (art. 44 ust. 1),
• załączenie do przyjętego programu pisemnych informacji o sposobie wykorzystania (art. 44 ust. 2):
  • ustaleń zawartych w prognozie oddziaływania na środowisko,
  • opinii i uzgodnień Ministra Środowiska i Głównego Inspektora Sanitarnego,
  • wyników udziału społeczeństwa,
  • informacji o metodach i częstotliwości przeprowadzania analizy realizacji postanowień programu;
• przeprowadzenie dla przyjętego programu analizy skutków realizacji jego ustaleń w zakresie oddziaływania na środowisko, zgodnie z częstotliwością i metodami wskazanymi w informacji o metodach i częstotliwości przeprowadzania analizy realizacji postanowień programu (art. 44 ust.3).

Procedura SEA dla Regionalnych Programów Operacyjnych:

• uzgodnienie z wojewodą oraz państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko (art. 42 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska),
• sporządzenie prognozy oddziaływania na środowisko do projektu programu (art. 41 ust. 1),
• zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko skutków realizacji planów i programów (art. 34 ust. 1, art. 43 ust. 2),
• poddanie projektu programu (wraz z prognozą oddziaływania na środowisko) zaopiniowaniu przez wojewodę oraz państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego (art. 43),
• wzięcie pod uwagę przy opracowywaniu ostatecznej wersji projektu programu ustaleń i wniosków zawartych w prognozie oddziaływania na środowisko, opinii wojewody oraz państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, a także rozpatrzenie uwag i wniosków zgłoszonych przez obywateli oraz instytucje i organizacje społeczne (art. 44 ust. 1),
• załączenie do przyjętego programu pisemnych informacji o sposobie wykorzystania (art. 44 ust. 2):
  • ustaleń zawartych w prognozie oddziaływania na środowisko,
  • opinii i uzgodnień wojewody oraz państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego,
  • wyników udziału społeczeństwa,
  • informacji o metodach i częstotliwości przeprowadzania analizy realizacji postanowień programu;
• przeprowadzenie dla przyjętego programu analizy skutków realizacji jego ustaleń w zakresie oddziaływania na środowisko, zgodnie z częstotliwością i metodami wskazanymi w informacji o metodach i częstotliwości przeprowadzania analizy realizacji postanowień programu (art. 44 ust.3).

Ponadto należy zaznaczyć, że programy realizowane w ramach Europejskiej Wspólnoty Terytorialnej będą wymagały przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko skutków realizacji planów i programów w kontekście transgranicznym. Za przygotowanie prognozy oddziaływania na środowisko będzie odpowiedzialne państwo, w którym znajduje się instytucja zarządzająca programem, natomiast procedura oceny polegająca na uzgodnieniach i konsultacjach z organami właściwymi do spraw środowiska i zdrowia oraz udziale społeczeństwa będzie musiała zostać przeprowadzona po obydwu stronach granicy. Przykładem takiego programu jest Program Współpracy Przygranicznej Czechy-Polska na lata 2007-2013. Rozpoczęto już prace związane z przygotowaniem tego programu oraz podjęto działania mające na celu opracowanie prognozy i przeprowadzenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Będzie to pierwsze postępowanie w kontekście transgranicznym przeprowadzone dla programu strategicznego.